زمان و ژنها
اگه بگم سلولهات ساعت دارن چی؟ نه استعارهای — واقعی. هر لحظه، ژنهای خاصی در چرخهای دقیق روشن و خاموش میشن؛ مثل تیکتاکی سلولی که با خورشید تنظیم میشه. ژنهایی مثل CLOCK، PER1، CRY1، و BMAL1 ریتم ۲۴ ساعتهی زیستی تو رو مینویسن —
تعیین میکنن کی بخوابی، کی بیدار شی، کی غمگین یا متمرکز باشی. ولی این ساعتِ زیستی فقط در مورد خواب نیست. با تغییر متیلاسیون DNA، با استرس، نور، یا عادت، کند و تند میشه. پیری، بیخوابی، و حتی افسردگی همشاند تغییر ریتم همین مدارهای ژنی.
و شاید ادراکِ زمان هم چیزی بیرون از ما نیست، فقط انعکاسِ تکرار این چرخهها در آینهی مغزه.
📚 رفرنسهای علمی پشت روایت
- Takahashi, J. S. (2017). Transcriptional architecture of the mammalian circadian clock. Nature Reviews Genetics, 18(3), 164–179.
- Archer, S. N., & Oster, H. (2015). How sleep and wakefulness influence circadian physiology and gene expression. Science, 347(6221), 1252702.
- Azzi, A., Dallmann, R., & Brown, S. A. (2014). Circadian gene expression and epigenetic clock reprogramming in aging. Trends in Genetics, 30(12), 547–556.
دیدگاهتان را بنویسید